Twelve-Tone Technique

อาร์โนลด์ โซนเบิร์ก

ขอคั่น บทสัมภาษณ์ Antonio Lauro สักหน่อยครับ เนื่องบทความครั้งที่แล้วแล้วได้มีการพูดถึง เทคนิคการแต่งเพลงแบบ สิบสองเสียง Twelve Tone Techique เลยนำมาเล่า เพื่อเป็นข้อมูลนะครับ 

เทคนิคการแต่งเพลง สิบสองเสียง หมายถึง การแต่งเพลงโดยใช้ลำดับของโน็ต ทั้งสิบสองเสียง ในบันไดเสียงโครมาติก ลำดับเสียงทั้ง 12 เรียกว่า โรว ( Row ) หรือ ซีรี ( Serie ) หรือทำความเข้าใจง่ายๆว่า โน็ตที่มีการกำหนดลำดับของเสียงก็ได้   ดังนั้น ดนตรีสิบสองเสียงจึงเป็น ดนตรีที่ไร้กุญแจเสียง เพราะใช้โน็ตครบทั้ง 12 ตัวเท่าเทียมกัน

วิธีการประพันธ์เพลงแบบนี้ถูกคิดค้นโดย อาร์โนลด์ โซนเบิร์ก  ( Arnold Schoenberg ) นักประพันธ์ชาวออสเตรียสัญชาติอเมริกัน เป็นสมาชิกคนสำคัญในสำนักดนตรีเวียนนาที่สอง เทคนิคนี้ถูกคิดค้นในปี 1921 และถูกนำมา เผยแพร่ โดยเขาเองในปี 1923   สมาชิกที่สำคัญในกลุ่มนี้อีกสองคนคือ แบร์ ( Alban Berg )และ เวเบิร์น ( Anton Webern)  เทคนิคนี้มีอิทธิพล และมีการต่อยอดในวงการ การประพันธ์ในช่วงกลางศตวรรษที่ยี่สิบ

บทสัมภาษณ์ Lauro ( 7 )

Luis Zea : คุณได้ศึกษา Twelve-Tone Technique กับ Sojo หรือเปล่า ?
Lauro :   เปล่าครับ  ผมได้อ่านศึกษามาเหมือนกัน    เพื่อนของผม ที่ชื่อ Jose Clemente Laya ชอบที่จะ experiment ในงาน เขาได้อธิบายเรื่องนั้น (Twelve-tone Technique  ) กับผม และผม มี exercises ( แบบฝึก ที่ช่วยพัฒนาเทคนิคการเล่นดนตรี ) กับเขา   มันไม่ได้ยากอะไรผมคิดว่าผมไม่ค่อยพอใจมันเท่าไร ที่ยากกว่าคือการประพันธ์ แบบ tonal music ยากกว่ามากๆ 

Luis Zea : ในงานของคุณได้ใช้  Serial Technique บ้างไหม ?

Webern on Stamps

 

Lauro :   เปล่าครับ  นอกจาก exercises จริงๆผมไม่เคยคิดว่าเป็นงานที่ไม่คู่ควรเก็บรักษา   ผมได้ยินผลงานของ เวเบิร์น ( Webern ) และ โซนเบิร์ก( Schoenberg ) และผมมีความสุขกับเพลงนั้น แต่ผมไม่สามารถสร้างผลงานบางอย่าง อย่างนั้นได้  ผมไม่ชอบอะไรผมจะไม่ทำ บางที่ผมอาจเป็นเพราะตัวผมเอง ?  ( หัวเราะ )

Link ที่เกี่ยวข้อง 

บทสัมภาษณ์ Lauro ( 6 )

Luis Zea : ผมทราบมาว่า คุณชอบโมสาร์ท มากๆ , เขามีอิทธิพลโดยตรงกับคุณหรือเปล่า ?

วอล์ฟกัง อามาเดอุส โมซาร์ท

 Lauro :  ใช่ครับ มากๆเลย เพราะว่า ผมเรียน Musical From โดยการศึกษาดนตรีของโมสาร์ท , ตัวอย่างเพลงของเขา ชัดเจนเสมอ แม้แต่ทุกวันนี้      เมื่อผมสอน Sonata Froms ใน Calss ผมจะใช้เพลงของโมสาร์ท เป็นตัวอย่าง   โซนาตาของนักประพันธ์ท่านอื่นก็ดี แต่ค่อนข้างซับซ้อนด้วย  มันง่ายที่จะเข้าใจ Sonata ของโมสาร์ท ก่อน , หลังจากนั้นค่อย เรียนรู้โครงสร้างสิ่งที่ซับซ้อนขึ้น  และความชัดเจนในโครงสร้างมีอิทธิพลกับผม    ดู โซนาตา ผมสิ นำนองหลัก (  theme ) นำไปสู่ ทำนองหลักในท่อนที่สอง ทุกอย่างชัดเจน 

บทสัมภาษณ์ Lauro ( 5 )

Luis Zea : อยู่กับ Sojo มีอะไรบ้างที่มีอิทธิพล  ?

มอริส ราแวล

โกล้ด-อาชีล เดอบูซ

 Lauro :  กับ Sojo เราฟังเพลงจำนวนมาก  เขาทำให้เราสนใจฟังเป็นพิเศษ และวิเคราะห์เพลงกระแสนิยมของ Debussy และ Ravel อย่างรวดเร็ว  , เป็นนักประพันธ์ที่เขาชื่นชอบ   ( โกล้ด-อาชีล เดอบูซี , Debussy และ  มอริส ราแวล, Maurice Ravel ทั่งคู่เป็นคีตกวี ชาวฝรั่งเศส )

วากเนอร์

ในช่วงปีสุดท้ายในชีวิตของ Sojo มีการเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่  ณ.เวลาหนึ่งเขาไม่ยอมรับ ดนตรีของ เบโทเฟน  และ วากเนอร์ ( Wagner )  โดยเฉพาะปีสุดท้ายของชีวิตเขาเขามีความสุขและเข้าใจ วากเนอร์ และเขามีความตรงไปตรงมาเกี่ยวกับสิ่งนี้ เขาพูดว่า  " ฉันเปลี่ยนไป "  ฉันไม่เคยชอบมันแต่เดี๋ยวนี้ฉันชอบ ( ดนตรีของ วากเนอร์ )   ถ้าเขารู้ว่าเขาพลาดบางอย่าง เขาไม่ลังเลที่จะยอมรับมัน และพูดว่าเขาไม่เขาใจมันมาก่อน   สำหรับ ห้าหรือ หกปี เขาได้ศึกษา รวมรวมเพื่อที่จะฟังเพลงของ วากเนอร์  เขาฟังโอเปร่ายาวๆตั้งแต่ บาร์แรกถึงบาร์สุดท้าย และมีความสุขไปกับมัน คนเหล่านี้เป็นนักดนตรีผมได้ฟังกับเขา และผมได้รับการ comments จาก Sojo เมื่ออยู่กับเขาผมได้ฟังเพลงซึ่งเป็นบทเรียนตลอดเวลา 

บทสัมภาษณ์ LAURO ( 4 )

Sojo

Luis Zea :  คุณสามารถพูดถึงบุคคลที่มีอิทธิพล ในการพัฒนารูปแบบ เพลงของคุณได้ไหม ?

Lauro :  คนแรกที่มีอิทธิพลกับผมในเรื่อง โครงสร้างทางดนตรีและ ความ สุนทรีย์ศาสตร์ คือ Vicente Emilio Sojo  แม้ว่าบางครั้ง เขาก็อายเล็กน้อย ในการใช้เสียงประสานที่ไม่สอดคล้องกัน เขายังสนับสนุนผมให้ใช้มัน และ แม้แต่แนะนำผมให้กล้ามากขึ้น 

 

Luis Zea :  ดังนั้น งานของคุณ ตามรูปแบบ polytonal ของ Sojo ?

Lauro :  ใช่ครับ ! เขาเขียนงานของเขาคล้ายกับตัวเขาเอง  หลายๆเพลงที่เขาเขียน เช่น Misa Cromatica , เป็นตัวอย่างที่ดีของ Polytonality    เขาถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากในผลงานนี้ ( Misa Cromatica ) แต่เขาบอกว่า เขาสร้างงาน บุคลิกงานสวดพิธีกรรมและความเคารพอย่างมากในระเบียบแบบแผน มากกว่าหลายคนที่เขียน tonal works ( ดนตรีที่ใช้หลักของ โทนิก-โดมินันท์ หรือ เมเจอร์-ไมเนอร์เป็นบรรทัดฐาน ) , harmonically แบบดังเดิมและ ง่ายมากๆด้วย  ผมคิดว่าเขาทำบางสิ่งที่ยิ่งใหญ่ เขาพบอะไรเยอะแยะ

 ผลงานของSojo ในรูปแบบของกีต้าร์ ของค่าย Mel Bay

บทสัมภาษณ์ LAURO ( 3 )

Luis Zea :   ทำไมเขาเรียกอย่างนั้นครับ ( Calle Rael )

Lauro :       เพราะว่ามันไม่ได้ยุ่งยากซับซ้อนอะไร    คุณแค่เดินตรงไปบนถนน และ มี Calle Real อยู่ทั่วไปบนถนนทั่วๆไปที่มีการเดิน  ดังนั้น Calle Real Vals ไม่มีเสียงประสานที่ัซับซ้อน ( Harmonic  ) คุณสามารถเพิ่มคอร์ด บางคอร์ด แต่ ไม่ออกจาก Home Key ผมคิดว่า ผมประสพความสำเร็จเพราะว่า ผู้คนมีความสุขกับเพลง วอลซ์ของผม 

Antonio Lauro

Luis Zea :  และรูปแบบการประพันธ์เพลงของคุณ ผมชเชื่อว่าคุณเรียก มันว่า Polytonal ?  
 Lauro :    ที่ผมเรียกว่า Polytonal ( คือ การประพันธ์บทเพลงโดยใช้หลากหลายกุญแจเสียง )เพราะว่าผมใช้ ลำดับของหลายtonalities      เริ่มกับ Bitonality ยกตัวอย่างเช่น เสียงหนึ่งเคลื่อนใน G Major ขณะที่เสียงอื่นๆ ตามมาใน F# หรือ E Major  รูปแบบการประพันธ์ของผมจริงๆไม่ได้เกี่ยวข้องกับ bitonality แต่เป็น polytonality ซึ่งมีโครงสร้าง วลีเช่นเดียวกับแบบ ดั้งเดิม , แต่เกิดการสร้าง Tensionและ  hamonic resolution ที่คาดไม่ถึง  นี่เป็นตัวอย่างง่ายๆ

Sergei Prokofiev

หนึ่งในครูที่ยิ่งใหญ่ของผมคนหนึ่งใน ประพันธ์ในรูปแบบนี้คือ Prokofiew เพราะว่าเขาเป็นนักดนตรีที่ยิ่งใหญ่ ให้คุณลองฟังเพลงที่มหัศจรรย์ของเขาที่ชื่อ Perter and the Wolf

บทสัมภาษณ์ LAURO ( 2 )

Luis Zea : คุณสามารถบอกเราเกี่ยวกับ รูปแบบการประพันธ์บทเพลงของคุณได้ไหม ?

Antonio Lauro

Lauro :  เกี่ยวกับที่ผมจะบอกคุณ รูปแบบจริงของผม เป็น Suite Venezolana , Sonata , Concierto para Guitarra y Orquesta  ( คอนแชร์โต้สำหรับกีตาร์และออร์เคสตรา ), Homenaje a John Duarte และอื่นๆอีกมากมาย   แต่ครั้งหนึ่งผมเคยได้ยินนักเปียโนผู้ยิ่งใหญ่ ชาว เวเนซูเอลา ที่ชื่อ Evencio Castellanos แสดงเพลงวอลซ์ (Valses ) ดีที่สุดเท่าที่เคยมีมาในประเทศนี้เลย   เรารู้จักนักประพันธ์ หก,แปดหรือ สิบ แต่จริงๆมีเกินร้อย ,และทั้งหมดนั้นดีทีเดียว และน่าประหลาดใจอย่างยิ่งมากกว่า 60 คนเป็นนักประพันธ์หญิง ซึ่งเขียนเพลงวอลซ์ ( Valse )ได้มหัศจรรย์   

Evencio Castellanos

Evencio Castellanos บอกกับผมว่า " ผมมีมากกว่า 40 " มันดูเหมือนว่าในช่วงยุคอาณานิคมและจุดเริ่มต้นของสาธารณรัฐมันเป็นประเพณีสำหรับครอบครัวที่จะส่งเสริมให้อย่างน้อยให้ลูกสาวหนึ่งหรือสองคนไปเรียนเปียโนและพวกเขาจะมีการพบปะสังสรรค์เล่นเปียโนกัน    ลองฟังเพลง Vale ที่น่ามหัศจรรย์  เหล่านั้นสิ บางทีน่าอิจฉาเล็กน้อย ซึ่งกีต้าร์ไม่สามารถแสดงเพลง Vale ได้อย่างเปียโน

Raúl Borges 1882-1967

ผมมีเพลง Vals สองสามเพลง โดย Raul Borges , หลังจากนั้นผมเริ่มสร้างประพันธ์ ชุดเพลง Vals สำหรับกีต้าร์โดยได้รับแรงบันดาลใจจาก นักประพันธ์เพลง Vals ชาวเวเนเชูลาผู้ยิ่งใหญ่ ,ถึงแม้จะไม่มิติของ Vals เหล่านั้นซี่งปกติมีสามหรือสี่ส่วนซึ่งซับซ้อนมากขึ้น  เพลงแรกๆของผมชื่อเพลง Natalia และตามด้วยเพลง Andreina เป็นลำดับต่อมา   ผมตัดสินใจเขียนแบบเพลงวอลซ์ทั่วๆไป ซึ่งมีสองท่อน เช่นเพลง Las Bellas Noches de Maiquetia , Brisas del Zulia, Adios a Ocumare     ถึงแม้ผมจะเขียนเพลง Vals ยืดออกไปเล็กน้อย  โดยวิธีนี้เป็น tonal form ซึ่งนักดนตรีในยุคของผมเรียกว่า Calle Real ( Calleแปลเป็นอังกฤษว่า Street , Real = จริง)  ซึ่งหมายถึง Tonic and Dominant

 Note
คำว่า Vals เป็นภาษาสเปนหมายถึงเพลง วอลซ์ นะครับ
Antonio Lauro เคยศึกษาดนตรีกับ Raul Borger , เป็นนักกีต้าร์ชาวเวเนซูเอลา

บทสัมภาษณ์ LAURO ( 1 )

Classical Guitar Magazine, Sep 2002

ผมพบ บทสัมภาษณ์ Antonio Lauro  โดย Luis Zea ซึ่งตีพิมพ์ในนิตยาสาร คลาสสิคกีต้าร์ ฉบับเดือน กันยายน 2002  ซึ่งน่าสนใจจึงคัดบางส่วนมาแปล ( ในแบบของผม ) ส่วนฉบับเต็มท่านผู้อ่านสนใจก็ลองหาซื้อฉบับเต็มย้อนหลังนะครับ

ต่อไปเป็นการสนทนาระหว่าง Luis Zea กับ Lauro ที่บ้านของเขา ใน การากัส( Caracas )   , เวเนซุเอลาเมื่อ มิถุนายน 1984

Luis Zea

Luis Zea:  คุณเห็นด้วยกับความคิดที่ว่า การเล่นเพลงลาตินอเมริกันที่ดีนั้น คุณต้องเป็นคนลาตินอเมริกัน ?      

Lauro:   ผมพูดจากประสบการณ์ของผมนะครับว่าใช่ , เป็นความจริงบางส่วน   เพลง Hungarian csarda เล่นโดย ชาวเปรู หรือโดย นักไวโอลินชาว เวเนซูเอลา โดยดู กระดาษ ( โน้ต )เพียงอย่างเดียว ไม่เหมือนกับ เพลง csarda ที่ถูกเล่นโดยใช้ใจของชาว ฮังการี โดย Gypsy orchestra และ นักยิปซีไวโอลิน   คุณต้องมีบางอย่างของชาวยิปซี , คุณต้องเป็นชาวฮังการี เพื่อที่จะทำให้เพลง มีความรู้สึกเพราะว่ามันมีความแตกต่างอยู่เล็กน้อย การยืดและหดของทำนอง , การเน้น จังหวะ ซึ่งกำหนดโดยการเต้นรำโดย( นักดนตรี )กำหนดเอง ,และ ฟื้นที่ถิ่นกำเนิดของดนตรีนั้น มีอิทธิพลอย่างมาก       คนฝรั่งเศส ร้องเพลง Mexican corrido ไม่เหมือนกับคนเม็กซิกันร้องเพลง coridoของเขา เช่นเดียวกัน คนเม็กซิกันร้องเพลงยอดนิยมของ ฝรั่งเศส เช่น Au Clair de la Lune, หรือ Sur le Pont D'Avignon ไม่เหมือนวิธีที่คนฝรั่งเศสร้อง ,สำเนียงของเสียง สำเนียงการเน้น การออกเสียงตัว r ของชาวฝรั่งเศส   ทุกอย่างมีอิทธิพลต่อผลลัพธ์ทั้งสิ้น

Giovanni Pierluigi Da Palestrina

ในกรณีเพลงของผม ธรรมชาติเป็น Vals  ( Waltz ) เล่นโดยชาวเวเนซูเอลา ( Valse  Venezolano) และผมหมายถึงนักดนตรีชาวเวเนซูเอลา ,(ไม่ใช่ทุกคน ) มีโอกาสที่จะเข้าถึงจิตวิญาณ Vals มากกว่าถูกเล่นโดยคนที่ไม่ได้เป็นชาวเวเนซูเอลา

ในหลายๆเพลงของ Bach เราพบ ทำนอง ที่นำมาจากเพลงยอดนิยม ( ในสมัยนั้น ) แม้แต่ เพลงที่ประพันธ์ประกอบทางศาสนา  เขาใช้ทำนองที่นำมาจาก เพลงยอดนิยม  ไม่เพียงแต่ Bach     ,ก่อนหน้านี้เพลงจำนวนมากของ Palestrina( นักประพันธ์ ชาวอิตาเลี่ยน อยู่ในยุค Renaissance ) ตัวอย่างเช่น เพลง Missa Papare Marcelli ( หรือเรียกว่า Pope Mareellus Mass ) - และย้อนพูดถึง เพลงศาสนาของฝรั่งเศสชื่อ  L' Homme Armi ( เพลงยุค ฟื้นฟูศิลปวิทยา ) คนที่รู้จักเพลงนี้ยอมตีความ เพลงได้ดีกว่าคนที่ไม่รู้จัก ดังนั้นจะเป็นการดี ที่ว่ามันมีความจำเป็นสมาชิกของที่ที่เป็นต้นกำเนิดของเพลง เพื่อที่จะเล่นมันได้ดี

จอห์น วิลเลี่ยม (John Williams)

              อย่างไรก็ตาม, ผมขอพูดถึง Venzuelan vals -โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Valse ของผม ซึ่งถูกเล่นโดยนักกีต้าร์ - มันเป็นไปได้ที่จะแนะนำ vals ที่มีเพียง การบันทึกโน็ตลงบนกระดาษ , เพื่อที่จะ เล่นตาม melodic line , โครงสร้าง , การเน้น เสียง , มันเป็นไปได้ที่จะตีความโดยสมบูรณ์แบบ

ยกตัวอย่าง เพลงของผมถูกตีความโดยสมบูรณ์แบบโดย เซโกเวีย (Segovia )และจอห์น วิลเลี่ยม (John Williams) เพราะว่า พวกเขาเป็นบุคคลที่เข้าใจตรรกะเพลงที่อยู่เบื้องหลังแต่ละวลีเพลงโดยไม่ต้องอาศัยเครื่องหมายบ่งชี้เช่น Dynamic making อะไรทำนองนี้      

ขณะนี้ผมหมายถึง vals ของผมและ Venezuelan vals ทั่วๆไป นักแสดง( ดนตรี ) จะต้องเข้าใจโน้ตดนตรีและดูทั้งหมดที่บรรจุภายในในแง่ dynamic, tempo,accents เป็นต้น 



คงได้ข้อคิดบ้างนะครับ บางครั้งเราเล่นเพลงโน้ตถูกต้องหมดทำไมสำเนียงไม่ออก  หรือกรณี นักร้องเพลงลูกทุ่งไทย ร้องเพลงมนต์รักเพลงลูกทุ่ง แต่ไม่เคยไปเหยียบโคลนเลย นึกภาพ ชนบทไม่ออกอย่างนี้ ร้องอย่างไร ก็ฟังไม่เป็นมนต์รักลูกทุ่งนะครับ

Note: Csardas เพลงเต้นรำฟื้นบ้านของชาวฮังการี    มักจะนำมาเล่นโดย วงออเคสตรา ยิปซี